Анотація
Посттравматичні судоми є одним із найпоширеніших неврологічних ускладнень черепно-мозкової травми та важливим клінічним маркером ризику розвитку посттравматичної епілепсії. Для лікаря практичної ланки своєчасне розпізнавання судомної активності після травми голови, правильна стратифікація ризику та обґрунтоване скерування пацієнта до фахівця мають ключове значення для запобігання несприятливим наслідкам. У статті узагальнено сучасні уявлення щодо класифікації посттравматичних судом, основних патофізіологічних механізмів їх виникнення, клінічних предикторів розвитку посттравматичної епілепсії, а також розглянуто практичні підходи до діагностики, профілактики та тривалого спостереження пацієнтів після черепно-мозкової травми. Окрему увагу приділено ролі лікаря первинної ланки у веденні цієї категорії хворих.
Посилання
Beghi E. The first seizure and its management. Lancet Neurol. 2020;19(3):231–240. doi:10.1016/S1474-4422(20)30009-0.
Fordington S, Manford M. A review of seizures and epilepsy following traumatic brain injury. J Neurol. 2020;267(10):3105–3111. doi:10.1007/s00415-020-09926-w.
Temkin NR. Preventing posttraumatic seizures. Epilepsia. 2021;62(Suppl 3):S18–S25. doi:10.1111/epi.16938.
Temkin NR, Dikmen SS, Anderson GD, Wilensky AJ, Holmes MD, Cohen W, et al. Risk factors for posttraumatic epilepsy. Epilepsy Behav. 2021;122:108216. doi:10.1016/j.yebeh.2021.108216.
Burke JF, Gugger J, Ding K, Kim JA, Foreman B, Yue JK, et al. Association of posttraumatic epilepsy with 1-year outcomes after traumatic brain injury. JAMA Netw Open. 2021;4(12):e2140191. doi:10.1001/jamanetworkopen.2021.40191.
Baye M, Barry M, Kouassi AK, Konan L, Adoubi KA, Yapo-Ehounoud C, et al. Incidence and predictors of early posttraumatic seizures after traumatic brain injury. Front Neurol. 2024;15:1287345. doi:10.3389/fneur.2024.1287345.
Laing AE, Pease M, Puccio AM, Okonkwo DO, Elmer J, Nwachuku E, et al. Early posttraumatic seizures in moderate to severe traumatic brain injury. JAMA Neurol. 2022;79(5):444–452. doi:10.1001/jamaneurol.2022.0309.
Englander J, Bushnik T, Duong TT, Cifu DX, Zafonte R, Wright J, et al. Analyzing risk factors for late posttraumatic seizures: a prospective, multicenter investigation. Arch Phys Med Rehabil. 2021;102(5):933–940. doi:10.1016/j.apmr.2020.12.015.
Karlander M, Zelano J, Hauf M, Shorvon S, Tomson T, Beghi E, et al. Risk of epilepsy following a first posttraumatic seizure. Neurol Clin Pract. 2025;15(1):e12–e19. doi:10.1212/CPJ.0000000000200409.
Diaz-Arrastia R, Agostini MA, Madden CJ, Van Ness PC, Reiner A, Herring AE, et al. Posttraumatic epilepsy: the endophenotypes of a human model. Epilepsia. 2021;62(Suppl 2):S20–S28. doi:10.1111/epi.16842.